528-Tetra

home

Nederland
Goodeidae
Tapatia occidentalis

Allodontichthys
      hubbsi
      polylepis
      tamazulae
      zonistius
Alloophorus
      robustus
Allotoca
      Aquiles Serdan
      catarinae
      diazi
      dugesii
      goslinei
      maculata
      meeki
      regalis
      zacapuensis
Ameca
      splendens
Ataeniobius
      toweri
Chapalichthys
      encaustus
      pardalis
      peraticus
Characodon
      audax
      Abraham Gonzales
      Amado Nervo
      Guadalupe Aguilera
      Nombre de Dios
      Ojo de Agua de SJ
      27 de Noviembre
      garmani
      Los Berros
      Los Pinos
      lateralis
Girardinichthys
      ireneae
      multiradiatus
      turneri
      viviparus
Goodea
      atripinnis
Ilyodon
      amecae
      furcidens
      spec. comala
      cortesae
      whitei-lennoni
      xantusi
Skiffia
      bilineata
      francesae
      lermae
      multipunctata
      spec. Zacapu
Xenoophorus
      captivus
      spec. Illescas
Xenotaenia
      resolanae
Xenotoca
      eiseni
      melanosoma
      spec. San Marcos
      variata
Zoogoneticus
      purhepechus
      quitzeoensis
      tequila

Universiteit Morelia

      links

© All rights reserved
Guenter Ellenberg

 

Goodeidae

Trends in de verspreiding van Goodeidae

door Kees de Jong

Tijdens de reis die ik in februari 2000 samen met JAN DE MOREE, LUDO COUVREUR, ARTHUR FRISBY en IVAN DIBBLE naar Mexico maakte, kon ik vele biotopen van de Goodeidae of Mexicaanse hooglandkarpers bezoeken.

Tijdens de tocht hebben we een deel van de tocht samen met JOHN LYONS gereisd. Hij heeft veel onderzoek in de omgeving uitgevoerd en hierin speelde de verspreiding van de soorten een grote rol. De verspreiding van de soorten in de tijd kan worden gezien als een indicatie van de kwaliteit van het milieu. Door een vergelijking te maken tussen de vroeger in het gebied aangetroffen soorten en de soorten die later konden worden verzameld, kan de kwaliteit op dit moment worden vastgesteld. Voor aquarianen geven de resultaten van deze onderzoeken inzicht in de mate waarin soorten al dan niet worden bedreigd.

Sommige soorten blijken gevoeliger voor een verslechtering van het milieu dan andere. Volgens JOHN LYONS zijn de soorten uit het genus Ilyodon relatief minder gevoelig voor het teruglopen van de waterkwaliteit dan andere soorten. Als veel soorten reeds verdwenen zijn, kunnen Ilyodon’s vaak nog worden aangetroffen. Er is in sommige gevallen reeds overleg met de aanwezige industrie en in sommige gevallen leidt dit tot verbetering van het milieu, waardoor bepaalde soorten op sommige plaatsen weer worden aangetroffen. Zo wordt Xenotaenia resolanae nu weer in stroompjes aangetroffen, waar zij volgens JOHN LYONS enkele jaren geleden verdwenen was. Indien de juiste maatregelen worden genomen, herstellen sommige populaties zich ook weer. Helaas is dit echter een uitzondering en over het algemeen is er nog sprake van een afname van de kwaliteit van het milieu.

Terug in Nederland ontving ik van JOHN LYONS een groot aantal artikelen, waarvan enkele betrekking hadden op het door hem uitgevoerde onderzoek naar de wijzigingen in het voorkomen van de soorten. Deze trends in de verspreiding van de soorten geven inzicht in de soorten die bedreigd zijn of mogelijk reeds bijna in de natuur uitgestorven. Vooral deze soorten zouden in het aquarium gehouden en gekweekt kunnen worden.

Onderstaande informatie heb ik uit twee van de artikelen gehaald. Beide artikelen gaan over het Rio Lerma Basin in de staat Michoacan in centraal westelijk Mexico, waarbij het ene dieper ingaat op het centrale deel (Rio Grande de Morelia en Lago de Cuitzeo) en het andere het gehele gebied tot onderwerp heeft. Het gebied wordt ondergedeeld in drie subprovincies: Alto Lerma, Medio Lerma en Bajo Lerma.

In deze streek zijn 30 van de 42 aanwezig vissoorten endemisch, wat het tot een uniek gebied maakt. De grootste zoetwatermeren van Mexico bevinden zich in dit gebied en vissen vormden reeds voor de komst van Columbus een belangrijke bron van bestaan voor de bewoners. Ongeveer 20 miljoen mensen zijn op dit water aangewezen voor persoonlijk gebruik, landbouw, industrie, afvoer van afvalstoffen en recreatie. De hoeveelheid water in het Rio Lerma basin is de laatste jaren dramatisch afgenomen. De enorme bevolkingsgroei na 1950 en het hiermee gestegen verbruik van water heeft er toe geleid dat veel bronnen en kleine stroompjes zijn verdwenen en dat het volume van de meeste meren is afgenomen. Door de vervuiling is de kwaliteit van veel water dusdanig afgenomen dat veel vissen niet langer in het water kunnen leven. Drie endemische soorten (Algansea barbata, Chirostoma charari en Chirostoma compressum) zijn waarschijnlijk uitgestorven, andere soorten worden sterk bedreigd of staan op het punt om te verdwijnen.

Om de trend in de verspreiding van de soorten vast te stellen is er een vergelijking gemaakt tussen de soorten die voor en na 1985 op een groot aantal locaties in het gebied werden aangetroffen. De gegevens van voor 1985 zijn op basis van literatuur en geconserveerde dieren vastgesteld. Alle locaties werden vervolgens in 1985, 1992 en 1993 opnieuw bestudeerd (op dit moment dus al weer gedateerd, helaas zal de situatie zeker niet verbeterd zijn). Niet alle locaties bleken nog aanwezig te zijn. Naast de oorspronkelijke soorten werden er na 1985 vier geintroduceerde soorten aangetroffen (karpers, guppen, zwaarddragers en Tilapia). Tijdens onze reis troffen wij deze soorten ook vaak aan. Vooral Tilapia’s zijn bijna overal in grote hoeveelheden te vinden.. Hoewel alle voorkomende soorten in de twee artikelen worden behandeld ga ik hier verder alleen in op de situatie van de levendbarenden.

Situatie in het stroomgebied van de Rio Grande de Morelia en Lago de Cuitzeo.
In de grafiek is de verspreiding van de verschillende soorten in het Morelia-Cuitzeo basin weergegeven. Er is aangegeven in hoeveel procent van de onderzochte biotopen de soorten voorkwamen voor en na 1985.

Het Morelia-Cuitzeo basin omvat onder andere het Lago de Cuitzeo een meer dat op ruim 1.800 meter hoogte ligt. De maximale oppervlakte van dit meer bedraagt 420 km2, maar het komt ook voor dat het bijna droogvalt. Door het omleggen van de loop van de Rio Grande de Morelia komt er de laatste jaren ook veel minder water in het meer terecht. De temperatuur in dit gebied ligt tussen de 14 ¬įC en 18 ¬ļC met een minimum van 0 en een maximum van 45¬ļC. Het snelgroeiende Morelia is de grootste stad in het hart van dit gebied.
 

01 Ubersichtskarte_Chapala-See


 Grafiek 1. Verspreiding van de levendbarenden in het Morelia-Cuitzeo basin (zuidelijk deel van Rio Lerma gebied).. Op de X-as staan de percentages van het aantal locaties waar de soort werd aangetroffen.

In het gebied werden twintig locaties bestudeerd. Het betrof hier zowel rivieren, meren, bronnen als waterreservoirs. Niet alleen het aantal soorten dat in het gebied kon worden gevangen was teruggelopen, ook het aantal vissen dat werd gevangen liep terug. Alleen Xenotoca variata en Goodea atripinnis  komen nog in een groot gebied voor. H. turneri is na 1985 in dit gebied niet meer aangetroffen. De verdubbeling in het aantal locaties van A. diazi is nogal vertekenend. Een toename van √©√©n naar twee locaties.

Situatie in het gehele Rio Lerma basin
Vooral in het oostelijk deel van het gebied (Alto Lerma), waar veel industrie is, komt een aantal soorten veel minder voor. H. turneri is zelfs geheel verdwenen en Girardinichtys multiradiatus wordt nog slechts in 10% van de locaties aangetroffen in plaats van de 50% voor 1985. Van de 36 locaties waren na 1985 twintig (56%) niet meer aanwezig.

In het centrale deel (Medio Lerma) werd H. turneri na 1985 ook niet meer gevangen. Twee soorten, G. atripinnis en Z. quitzeoensis werden op beduidend meer locaties aangetroffen. Skiffia lermae is teruggedrongen naar enkele locaties. Van de 50 locaties waren er na 1985 negen (18%) verdwenen.

Het westelijke deel (Bajo Lerma) heeft ook te maken met een afname van het aantal locaties waar de soorten konden worden gevangen. In dit gebied kon H. turneri alleen nog in het Laga de Zacapu worden gevangen. A. dugesii werd niet meer in de onderzochte locaties gevangen, maar wordt nog wel in Medio Lerma gevonden. Het aantal populaties met Skiffia multipunctata was sterk afgenomen. Alle 21 locaties die voor 1985 waren bezocht, bleken tijdens het latere onderzoek nog aanwezig.

ConclusiesDe resultaten van de inventarisaties van de soorten maken duidelijk dat een groot aantal van de soorten op beduidend minder locaties kan worden aangetroffen. Zeker wanneer het aantal vissen dat aanwezig is ook nog minder is, kan de conclusie worden getrokken dat telkens meer soorten worden bedreigd. Het is in ieder geval zinnig om de volgende soorten zoveel mogelijk in het aquarium te houden: H. turneri, A. dugesii, G. multiradiatus en A. diazi. Van deze soorten is reeds bekend dat het niet eenvoudig is om meerdere generaties in het aquarium te houden. Het zijn aantrekkelijke soorten die ook voor de ervaren liefhebber een uitdaging vormen. Samenwerking tussen verschillende liefhebbers waarbij informatie en vissen uitgewisseld kunnen worden, is voor het in langere duur houden van deze soorten noodzakelijk.

Om de soorten de mogelijkheid te geven om in het oorspronkelijke biotoop te blijven leven, zijn vergaande maatregelen nodig en het ziet er niet naar uit dat dit op korte termijn voor alle gebieden zal gebeuren. Hoewel er in Mexico wel telkens meer aandacht komt voor de natuur kan dit voor sommige soorten te laat komen. Voor aquarianen is hier dan ook een belangrijke taak weggelegd.

Literatuur
Soto-Galera, E., Paulo-Maya, J., López- López, E., Serna-Hernández, J.A. & Lyons, J., 1999. Change in fish fauna as indication of aquatic ecosystem condition in Río Grande de Morelia - Lago de Cuitzeo Basin, Mexico. Environmental Management 24, blz. 133-140.
Soto-Galera, E., Díaz-Pardo, E., López- López, E. & Lyons, J., 1998. Fish as indicators of environmental quality in the Río Lerma Basin, México. Aquatic Ecosystem Helath and Management 1, blz. 267-276.

.